Wie in het rivierengebied woont, woont vaak dichter bij een dijk dan hij denkt. Niet alleen de huizen die zichtbaar op de dijk staan, maar ook woningen in de eerste straten erachter kunnen binnen een zone vallen waar het waterschap meebeslist over wat je met je grond doet.
Dat is geen formaliteit. Een dijk is een waterkering, en alles wat de sterkte daarvan kan beïnvloeden wordt apart getoetst. Voor jou betekent dat in de praktijk: twee vergunningen, twee loketten en twee doorlooptijden die je op elkaar moet afstemmen.
Twee vergunningen, twee beoordelingen
Het is een misverstand dat je met de omgevingsvergunning van de gemeente klaar bent. Die gaat over bouwen. De watervergunning gaat over de dijk. Ze beoordelen andere dingen en ze hebben elk hun eigen termijn.
| Omgevingsvergunning | Watervergunning | |
|---|---|---|
| Bij wie | De gemeente, bijvoorbeeld Tiel, Buren of Neder-Betuwe | Het waterschap, in dit gebied Waterschap Rivierenland |
| Waarover | Past het in het omgevingsplan, is het constructief veilig, hoe ziet het eruit | Blijft de waterkering veilig en toegankelijk |
| Wat ze bekijken | Bouwvolume, hoogte, positie op het perceel, welstand | Grondwerk, fundering, gewicht, begroeiing en beheer |
| Termijn | Meestal 8 weken, verlenging mogelijk | Meestal 8 weken, uitgebreid kan oplopen tot circa een half jaar |
Beide procedures kunnen naast elkaar lopen, maar dat gaat niet vanzelf. Loopt de watervergunning uit terwijl de aannemer al ingepland staat, dan schuift het hele project mee.
De zones rond een dijk, en wat ze voor jou betekenen
Het waterschap legt in een legger vast waar de kering precies ligt en welke zones eromheen gelden. Die legger is openbaar en op adres te raadplegen. De zones werken van binnen naar buiten steeds soepeler.
De precieze breedte van elke zone verschilt per dijkvak. Ga daarom nooit af op wat de buurman mocht.
| Zone | Wat het is | Wat er meestal mag | |
|---|---|---|---|
| Waterstaatswerk | De kern | De dijk zelf plus de directe strook eromheen | Zeer beperkt. Graven, funderen en bouwen worden terughoudend beoordeeld |
| Beschermingszone | De schil eromheen | Strook waar ingrepen de kering nog kunnen beïnvloeden | Vaak wel, maar met voorwaarden aan diepte, gewicht en uitvoering |
| Buitenbeschermingszone | De buitenste ring | Ruimere zone rond de kering | Meestal geen bezwaar, wel meldplicht bij zware ingrepen |
| Profiel van vrije ruimte | De reservering | Ruimte die vrij blijft voor toekomstige dijkversterking | Bouwen wordt terughoudend beoordeeld, ook als de dijk er nu nog niet ligt |
Welke ingrepen het vaakst onder de watervergunning vallen
Het gaat het waterschap niet om de esthetiek maar om alles wat de grond raakt of belast. Dit zijn de plannen waarbij wij het in de praktijk het vaakst tegenkomen:
- Een aanbouw of uitbouw met een fundering die de grond in gaat
- Heiwerk of het aanbrengen van palen, ook voor een lichte constructie
- Een kelder, kruipruimte verdiepen of een andere ingreep die dieper graaft dan de bestaande situatie
- Een zwembad, vijver of grote regenwaterberging
- Zwaar verhardingswerk, ophogingen of het plaatsen van keerwanden
- Bomen planten of juist rooien binnen de zone, omdat wortels de kering beïnvloeden
- Sloop van een bestaand bouwwerk waarvan de fundering in de kering zit
Wat er meestal niet onder valt: werk aan het bestaande bouwvolume zonder grondwerk. Een nieuwe badkamer, een dakkapel op het bestaande dak, isolatie of nieuwe kozijnen raken de kering niet.
Wat dit doet met je planning en je budget
De kosten van de vergunning zelf vallen doorgaans mee. Wat wél impact heeft, is de tijd en de kans dat je ontwerp moet worden aangepast.
| Onderdeel | Waar je rekening mee houdt | |
|---|---|---|
| Voorbereiding | Legger raadplegen en vooroverleg | 1 tot 3 weken, meestal kosteloos bij het waterschap |
| Aanvraag | Watervergunning indienen | Leges plus eventueel een constructieve onderbouwing |
| Doorlooptijd | Beoordeling | 8 weken regulier, tot circa een half jaar bij de uitgebreide procedure |
| Uitvoering | Voorwaarden in de vergunning | Soms beperkingen in het seizoen of in de bereikbaarheid van de dijk |
| Ontwerp | Aanpassing achteraf | De duurste post. Voorkom je door vooraf te checken |
Onze werkwijze hierin is simpel: we zoeken de zone op voordat er iets getekend wordt. Blijkt de gewenste plek problematisch, dan verschuiven we het plan een paar meter of kiezen we een andere fundering. Dat kost in die fase niets. Achteraf kost het een compleet nieuw ontwerp.
Bij een complete renovatie nemen we het vergunningtraject standaard mee in de planning, zodat de opleverdatum die we afspreken ook rekening houdt met de weken waarin er nog niets kan gebeuren.
Veelgestelde vragen over bouwen bij een dijk
Heb ik altijd een watervergunning nodig als ik aan een dijk woon?
Nee. Het hangt af van de zone waarin je perceel valt en van wat je precies wilt doen. Ligt je woning in de beschermingszone en verander je niets aan de grond, dan is de kans klein. Ga je funderen, graven, slopen of een aanbouw plaatsen binnen het waterstaatswerk, dan is de kans juist groot. De enige manier om het zeker te weten is de legger van het waterschap raadplegen voor jouw adres.
Wat is het verschil tussen een omgevingsvergunning en een watervergunning?
De omgevingsvergunning vraag je aan bij de gemeente en gaat over bouwen: past het in het omgevingsplan, is het constructief veilig, hoe ziet het eruit. De watervergunning vraag je aan bij het waterschap en gaat uitsluitend over de waterkering: brengt jouw ingreep de veiligheid van de dijk in gevaar. Twee losse beoordelingen, twee loketten, twee doorlooptijden. Ze lopen niet automatisch gelijk op.
Hoe lang duurt een watervergunning?
Voor eenvoudige aanvragen geldt meestal de reguliere procedure van acht weken, met een mogelijke verlenging van zes weken. Complexere ingrepen kunnen de uitgebreide procedure in gaan en dan loopt het op tot ongeveer een half jaar. Reken dus niet op weken maar op maanden, en start het traject voordat de rest van je planning vastligt.
Mag ik een aanbouw plaatsen op een dijkperceel?
Vaak wel, maar niet vanzelfsprekend op de plek die jij voor ogen hebt. In de kernzone van een dijk is bouwen doorgaans niet toegestaan; in de beschermingszone gelden voorwaarden aan fundering, diepte en gewicht. Soms is de oplossing simpelweg de aanbouw een paar meter verplaatsen of anders funderen. Dat wil je weten voordat het ontwerp af is.
Wat is het profiel van vrije ruimte?
Dat is de ruimte die het waterschap reserveert voor toekomstige dijkversterking. De dijk is daar nu misschien nog niet, maar hij komt er mogelijk wel. Bouwen binnen dat profiel wordt daarom terughoudend beoordeeld, omdat het een latere versterking duur of onmogelijk maakt. Staat je perceel in een gebied dat op de planning staat voor dijkversterking, houd daar dan vroeg rekening mee.
Regelen jullie de vergunningaanvraag?
Wij zoeken uit welke vergunningen voor jouw plan nodig zijn, verzorgen de aanvraag bij de gemeente en stemmen af met het waterschap als dat aan de orde is. We nemen de doorlooptijd van beide trajecten op in de planning, zodat de startdatum die je van ons krijgt ook realistisch is.
Woon je op of vlak bij een dijk?
Stuur ons je adres en je plan, dan zoeken wij uit binnen welke zone je perceel valt en wat dat betekent voor je vergunning en je planning. Voordat je een tekenaar betaalt.